{"id":828,"date":"2026-08-10T17:10:00","date_gmt":"2026-08-10T15:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/?page_id=828"},"modified":"2026-08-10T17:11:23","modified_gmt":"2026-08-10T15:11:23","slug":"spotlight","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/nationaal-adviespanel-erfgoedonderzoek\/spotlight\/","title":{"rendered":"Column: Twee werelden, \u00e9\u00e9n doel"},"content":{"rendered":"\n

We zijn een onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van erfgoed en transformatie. We werken op de schaal van gebouwen, ensembles, steden en het landschap. Bijna altijd zijn er ruimtelijke transformaties aanstaande: er moet gebouwd, gesloopt, verdicht of getransformeerd worden. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
(van links naar rechts) Paul Meurs, Vita Teunissen en Marinke Steenhuis \u2013 Bureau SteenhuisMeurs.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Vaak krijgen we te horen dat mensen ons \u2018overal tegenkomen\u2019, via onze onderzoeken en publieke optredens. Tegelijk constateren we dat wij in onze bureaupraktijk de collega\u2019s uit de wetenschap al jarenlang nauwelijks treffen. We lijken in parallelle werelden te leven, alsof er een bubbel van de ruimtelijke praktijk en een bubbel van de wetenschap zou bestaan, met weinig onderlinge raakvlakken.<\/p>\n\n\n\n

In de onderzoeksagenda Erfgoedonderzoek in een stroomversnelling<\/em> (NAE 2025) zijn de uitgangspunten: verduurzaming en democratisering van de erfgoedzorg, de ambitie om impact te hebben op maatschappelijke en ecologische vraagstukken. Vijf uitgangspunten (Erfgoed staat niet vast, staat niet op zichzelf, legt verbanden, wordt betwist en past niet in hokjes) en zeven hoofdstromen van onderzoek (klimaatverandering, digitale revolutie, meerstemmigheid, erfgoed in conflict, verval en verlies, thuisloos erfgoed en veerkrachtig erfgoedherstel) geven structuur.<\/p>\n\n\n\n

We zijn het heel erg eens met al die punten en accenten, maar we herkennen ze nog lang niet allemaal in de huidige stand van onze vakwereld. In deze column bespreken we twee voor ons essenti\u00eble onderdelen van onze werkpraktijk, die kunnen helpen in het verwezenlijken van bovenstaande uitgangspunten.<\/p>\n\n\n\n

Van descriptief naar prescriptief<\/strong><\/h6>\n\n\n\n

Anders dan in de wetenschap worden we in onze praktijk direct gestuurd door de vragen die opdrachtgevers ons stellen. De onderzoeken waar wij aan werken komen altijd voort uit hun vraag om informatie, om het verhaal, om de waardering. Een projectontwikkelaar wil weten waar ruimte voor verdichting zit en hoe hij met de omschreven waardes om moet gaan. Bewoners vragen om de overstijgende betekenis van hun buurt, waar de bijzonderheid in zit. Ontwerpers zoeken houvast om het eigene van een plek of de immateri\u00eble waarden van een gebied in hun ontwerp te integreren. Boeren die weten dat het huidige systeem niet meer houdbaar is, benaderen ons voor een gebiedseigen manier van transformatie en procesadvies.<\/p>\n\n\n\n

Na een zorgvuldige analyse van de vraag-achter-de-vraag gaan wij aan de slag. Ons onderzoek baseert zich altijd op primaire archiefbronnen, vaak aangevuld met oral history. We richten ons op het duiden, waarderen en kiezen in het onderwerp van onderzoek. De combinatie van historisch onderzoek en ruimtelijk denken is daarvoor het fundament, zonder dat we zelf ontwerpen. We gaan van descriptie (het verhaal onderzoeken) naar prescriptie (wat kan je ermee).<\/p>\n\n\n\n

Het operationaliseren en activeren van erfgoedwaarden in ruimtelijke processen staat in de kinderschoenen en wordt in de praktijk te gemakkelijk verward met ontwerpend onderzoek. Niet de vrije creatie van de ontwerper, maar de gebondenheid aan de waarden moet leidend zijn in het doorontwikkelen van erfgoed. Het gaat om twee verschillende talen die bij elkaar komen.  We hebben meerdere instrumenten ontwikkeld voor het vertalen van descriptieve waarden naar prescriptieve uitgangspunten. Van het meeslepende verhaal gebaseerd op archiefonderzoek tot het transformatiekader dat de waarden omzet in ontwikkelkaders. Altijd is dit gekoppeld aan de actuele opgaven. Zo worden de raakvlakken met klimaatverandering, verduurzaming en de inclusieve samenleving vanzelf prioritair.<\/p>\n\n\n\n

Op zoek naar de oorsprong \u2013 in archieven en in gemeenschappen<\/strong><\/h6>\n\n\n\n

We voelen een steeds grotere behoefte aan plek- en gebiedseigen onderzoek, voorbij de bekende ordening van stijlen en tijdsvakken. Neoclassicisme, traditionalisme, modernisme, voor ons gaat het daar niet om. We zoeken naar de ontwerpgedachte van de architect, het tijdsgewricht, de discussie die destijds werd gevoerd. Voor gebouwd erfgoed vragen we ons altijd af: welke ontwerphouding ligt eraan ten grondslag, wat heeft men hier willen bereiken met vorm-, materiaal- en locatiekeuzes? We zijn keer op keer verrast over hoeveel we nog te weten kunnen komen over de achterliggende gedachten en het proces van realisatie. En bij onderzoek op de schaal van een groter gebied \u2013 stedelijk \u00e9n landelijk \u2013 bestuderen we welke gebiedseigen patronen van samenleven de gemeenschap hier hebben gevormd.<\/p>\n\n\n\n

Naast de ongelofelijk waardevolle archieven zit het geheugen ook in de mensen zelf, zeer sterk zelfs in de lokale gemeenschappen. En dat is niet \u00e9\u00e9n verhaal \u2013 steeds weer bestaan er verschillende perspectieven en opvattingen naast elkaar. Ze kunnen in dialoog verder worden gebracht en aanleiding zijn tot counternarratieven.<\/p>\n\n\n\n

De ruimtelijke ordening en de bouwpraktijk hebben vooral behoefte aan duiding en duidelijkheid. De cultuurhistorische waardering wordt gezien als een hulpmiddel, een blauwdruk om keuzes te kunnen maken. In onze praktijk is die duidelijkheid complexer, heeft meer gezichten en komt voort uit zowel de architectuurhistorische en erfgoedkundige kennis, als de dialoog met stakeholders in participatieprocessen.<\/p>\n\n\n\n

Academia en praktijk vinden elkaar in de constatering dat kennis in de samenleving onder druk staat en dat solide wetenschappelijk onderzoek van belang is. Samen hebben we ons te verhouden tot de vraagstukken die zich op de lange termijn \u00e9n in de dagelijkse erfgoedpraktijk voordoen. We doen dat dan wel vanuit verschillende posities, maar met hetzelfde doel: het doorgeven van dat wat ons maakt wie we zijn en daar lessen uit trekken voor de opgaven van nu.<\/p>\n\n\n\n

Deze column is geschreven door Marinke Steenhuis, Vita Teunissen en Paul Meurs – Bureau SteenhuisMeurs<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

We zijn een onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van erfgoed en transformatie. We werken op de schaal van gebouwen, ensembles, steden en het landschap. Bijna altijd zijn er ruimtelijke transformaties aanstaande: er moet gebouwd, gesloopt, verdicht of getransformeerd worden. \u00a0 Vaak krijgen we te horen dat mensen ons \u2018overal tegenkomen\u2019, via onze onderzoeken en […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"parent":819,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-828","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=828"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/828\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/819"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nwa-levendverleden.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}